Thuisbatterijen als publiek goed: Op weg naar schaalbaar beheer van netcongestie door energiegemeenschappen

Het Nederlandse elektriciteitsnet staat onder druk. Zonnepanelen, warmtepompen en laadpalen vragen meer van een infrastructuur die daar niet voor gebouwd is. De congestie is het hardst voelbaar op het middenspanningsnet — de regionale bottle­necks waar jarenlange wachtrijen voor nieuwe aansluitingen uit volgen.

Tegelijkertijd neemt het aantal thuisbatterijen snel toe. Die batterijen kúnnen onder­ deel zijn van de oplossing — maar worden op dit moment meestal aan
gestuurd op individueel financieel voordeel, zonder rekening te houden met de lokale netconditie. Dat maakt ze in potentie onderdeel van het probleem.

Het NO­GIZMOS­ project heeft onderzocht of dat anders kan. In een pilot in Ansen (Drenthe) testten we zes verschillende stuurmodellen voor negen thuisbatterijen,
gekoppeld aan de meetdata van de lokale netbeheerder. We vroegen bewoners en coöperatieleden wat ze wilden, en we verkenden met Enexis’ innovatieteam wat een duurzaam samenwerkingsmodel vraagt.

De uitkomst is helder: Gecoördineerde thuisbatterijen kunnen meetbaar bijdragen – niet alleen aan netbalans op lokaal niveau, maar zelfs aan congestiebeheer op het middenspanningsniveau.

Dat laatste was tot nu toe niet empirisch was aangetoond. De techniek werkt dus. Maar: de institutionele infrastructuur ontbreekt nog om dit toe te passen. Compensatiemechanismen, communicatieprotocollen en samenwerkingsvormen
moeten energiegemeenschappen, netbeheerders en overheid nu samen opstellen om samen op te kunnen trekken. Dit document legt uit wat we gevonden hebben en in welke richting onze bevindingen wijzen om oplossingen te vinden voor de huidige uitdagingen voor het Nederlandse net.