Experimenten Participatiewet: Weten wat werkt voor wie

Zes gemeenten hebben de afgelopen jaren (1 oktober 2017 – 31 december 2019) experimenten uitgevoerd in de bijstand onder het Tijdelijk Besluit Experimenten Participatiewet (Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 2017). Het doel was om de uitvoering van de Participatiewet te verbeteren door minder controle en dwang en meer ruimte voor eigen regie, extra begeleiding en maatwerk. De gemeenten hebben de kennisinstellingen gevraagd de uitkomsten van deze experimenten wetenschappelijk te onderzoeken.1 Daarbij zijn ze wetenschappelijk ondersteund door een Commissie van deskundigen van ZonMw. ZonMw heeft onafhankelijk een eigen proces evaluatie uitgevoerd. Daarnaast heeft het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) het Centraal Planbureau (CPB) gevraagd een onafhankelijk onderzoek uit te voeren naar de resultaten op de uitkomstmaat uitstroom naar werk (De Boer et al., 2020). Om te kunnen vergelijken is in alle zes gemeenten door de onderzoekers grotendeels dezelfde vragenlijst afgenomen, zijn dezelfde uitkomstmaten gebruikt en is ook het analysemodel hetzelfde. Echter doordat de experimenten op gemeentelijk niveau zijn vormgeven, zijn de verschillen tussen de gemeentes en de daar geïmplementeerde experimenten te groot om de data echt bij elkaar te kunnen voegen.2 Voor een volledige vergelijking en duiding van de zes experimenten verwijzen we naar de lokale eindverslagen en is verder vervolgonderzoek nodig. De experimenten leveren echter elk afzonderlijk maar vooral ook in samenhang relevante informatie op voor (toekomstig) beleid die de discussie over de toekomst van de sociale zekerheid in Nederland kan voeden. Daarom hebben we besloten deze gezamenlijke oplegger bij de rapporten te schrijven om een eerste inzicht in de bredere uitkomsten op een selectie van uitkomstmaten te geven. Na een korte samenvatting van de conclusies gaan we nader in op de verschillende experimenten en enkele belangrijke uitkomstmaten.